طرح ها و پروژه ها
عنوان طرح/ پروژه:‌ شناسایی و تعیین پراکنش ماهیان رودخانه ارس ( در محدوده استان آذربایجان شرقی) و اندازه گیری میزان تجمع فلزات سنگین مس، مولیبدن، جیوه و آرسنیک در بافت ماکول آنها
توضیحات:شماره مصوب: 95002-9552-12-12-14 واحد اجرا: بخش اکولوژی محل اجرا: پژوهشکده اکولوژی دریای خزر- ساری نام هماهنگ کننده/مجری مسئول/ مجری: مسطوره دوستدار سال شروع: 95/4/1 سال خاتمه: 96/9/27
متن:

اهمیت، ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

رودخانه ارس از ارتفاعات مین ‏گل در جنوب ارزروم در کشور ترکیه سرچشمه مى گیرد و با گذشتن ازسه کشور ایران، ارمنستان و آذربایجان با طى مسافت 1072 کیلومتر به رودخانه کورا در آذربایجان و سپس به دریاى خزر مى ‏ریزد. این رودخانه در محدوده استان آذربایجان شرقی (از جلفا تا اصلاندوز) به طول 230 کیلومتر می باشد. درسال های اخیر با توسعه روز افزون فعالیت های انسانی در کشورهای حاشیه رودخانه ارس و با تخلیه فاضلاب ها و پساب های صنعتی، شهری و کشاورزی به رودخانه ارس که حاوی فلزات سنگین مس ، مولیبدن ، جیوه و آرسنیک می باشند احتمال تغییرات اکوسیستم این رودخانه و ماهیان آن دور از انتظار نبوده و نگرانی های زیست محیطی را به همراه دارد که سبب شد تا اندازه گیری فلزات سنگین مس ، مولیبدن ، جیوه و آرسنیک در بافت برخی از ماهیان و مقایسه آن با مقادیر استاندارد در این رودخانه مرزی مورد بررسی قرار بگیرد .

نتایج:

در مجموع 38 عدد از 5 گونه خانواده کپورماهیان بوسیله الکتروشوکر و تور سالیک صید و شناسایی شدند که شامل ماهی خیاطهAlburnoideseichwaldi، ماهی مرواریدAlburnushohenackeri، سس ماهی کوراBarbuslacerta ، سیاه ماهیCapoeta gracilisو سس ماهیLuciobarbuscapito بودند.میزان فلزات سنگین با استفاده از دستگاه جذب اتمی در بافت عضله ماهیان نمونه برداری شده اندازه گیری شد.همچنین فاکتور تجمع زیستی برای هر کدام از گونه ها محاسبه شد. فاکتور تجمع زیستی برای فلز مولیبدن بالاترین و فلز آرسنیک کمترین مقدار را دارا بود. بیشترین غلظت مس در سس ماهی کورا با میانگین 3/11±6/13 میکروگرم بر گرم وزن خشک و برای عنصر مولیبدن ماهی خیاطه با میانگین بیشترین غلظت 9/4±7/11 میکروگرم بر گرم وزن خشک را دارا بوده است. میانگین غلظت جیوه 5/1±1/13 میکروگرم بر کیلوگرم وزن خشک) در ماهی مروارید بیشترین بوده است. در خصوص عنصر آرسنیک از آنجاییکه در تعداد معدودی از ماهیان آنالیز گردید بیشترین غلظت در ماهی خیاطه ثبت گردید. براساس آزمون آماریANOVA بین میانگین غلظت مسدر گونه های مختلف اختلاف معنی داری وجود داشت (05/0p<) و آزمون دانکن گونه ماهی مروارید را از سایر گونه ها تفکیک کرده است. مقایسه غلظت فلزات در بافت با استاندارد ها نشان داد کهمقادیر میانگین و حتی حداکثر فلزاتجیوه، آرسنیک و مس (به غیر از یک نمونه در ایستگاه 4) در عضله ماهیان رودخانه ارس ناچیز بوده و پایین تراز حد مجاز کشورهای مختلفبوده اما میانگین، حداقل و حداکثر غلظت عنصر مولیبدن در تمامنمونه های گونه های ماهی رودخانه ارس به خصوص در ایستگاه های 3 و 4 بیش از استاندارد بوده است که نشانه آلوده بودن منطقه مورد نظر به این عنصر است. تماس با آلودگی های خانگی ، کشاورزی و بخصوص صنعتی و تاثیر پذیری ماهیان مهاجر ، یک مسئله جدی در ماهیان رودخانه ارس می باشد.

دستور العمل فنی و توصیه ترویجی:

مطالعه در خصوص تعیین بخش های پایدار (منابع طبیعی) و ناپایدار (انسان ساخت) عناصر فلزی در رودخانه های کشور به ندرت انجام گرفته است، لذا با توجه به اهمیت موضوع منشاء عناصر فلزی در رودخانه ارس که از معادن کشور ارمنستان وارد آن میشود، ضرورت ارزیابی مستمر و پایش های مداوم می تواند از اولویت های پژوهشی دستگاه ها و سازمان های ذیربط همانند سازمان حفاظت محیط زیست باشد.

ویژگی مناطق کاربرد توصیه ترویجی:

با توجه به اهمیت ماهیان موجود در رودخانه های کشور و لزوم بررسی فلزات سنگین در بافت ماکول آنها پیشنهاد میگردد مطالعه بررسی فلزات سنگین در ماهیان رودخانه های کشور بالاخص رودخانه های مرزی در اولویت قرار بگیرد.

تعداد بازدید:141
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co