طرح ها و پروژه ها
عنوان پروژه:‌مطالعه ساختارجوامع ماهیان تالاب انزلی
توضیحات:شماره مصوب یا کد پروژه: 93001-9351-12-73-14 واحد اجرا:پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی (انزلی) محل اجرا:استان گیلان نام هماهنگ کننده/ مجری: اسماعیل صادقی نژاد ماسوله سال شروع:92/1/7سال خاتمه: 95/4/29
متن:

اهمیت، ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

تالاب انزلیبا طول تقریبی 33کیلومتر و عرض 18کیلومتر با مساحت ،‌168کیلومتر مربع که از شمال به دریای خزر، از جنوب به صومعه سرا، از شرق به پیربازار و از غرب به کپورچال و ابکنار محدود است. تالاب انزلی جزء تالاب های طبیعی آب شیرین کشور بوده و دارای 11 رود اصلی و 30 رود فرعی است . حداکثر عمق آب تالاب در بهار و در نواحی غربی تالاب به 5/2 متر می رسد که به دلیل نوسانهای سطح آب دریایی خزر، این مقدارمتغیراست. مجموعه تالاب انزلی شامل بخشهای شرقی ، غربی ، مرکزی ، سلکه ، سرخانکل و سیاه کشیم که از نظر بعضی ویژگیها از هم متمایز هستند. تالاب انزلی زیستگاه مناسبی برای تخمریزی و تکثیرماهیان و نیزمحل زمستـان گذرانی و جوجـه‏آوری گونــه های زیادی از پرندگان آبزی محسوب می‏شود و بر اساس همین قابلیتها که بر اساس معیارهای کنوانسیون جهانی حفاظت از تالابها (رامسر-1971) ارزش جهانی دارد، به عنوان تالاب با اهمیت بین المللی در سال 1975 میلادی دراین کنوانسیون به ثبت رسیده است.وضعیت فراغنی شدن تالاب در سال 1349 توسط کیمبال و کیمبال گزارش شده است.جریانهای ورودی تالاب که در روند یوتریفیکاسیون آن موثرند به گونه است که 52 درصد از طریق سیاه درویشان به بخش مرکزی تالاب ، 44 درصداز طریق پیربازار، پسیخان و خمام رود به بخش شرقی و 4 درصد باقیمانده به بخش غربی تالاب وارد می شوند. لذا احداث تله رسوبگیر سبب می شود تا رسوبات وارده قبل از ورود به کل تالاب در این سازه دست ساز رسوب نمایند و در زمان مناسب نسبت به تخلیه رسوبات اقدام گردد. شناسایی و مطالعه ذخایر ماهیان بمنظور اطلاع از ترکیب سنی و تنوع گونه ایدر نهایت بدست آوردن میزان تقریبی ذخایر ماهیان جهت بهربرداری پایدار و همچنین معرفی گونه های اقتصادی ، حفاظت و بهره برداری در آن اکوسیستم رهنمود خواهد نمود .

انجام پروژه در طی دوره زمانی 25/ 4/93 لغایت 19/3/95 و بصورت فصلی اجراء با تعیین 14 ایستگاه در 5 منطقه تالاب و نمونه برداری بوسیله قایق موتوری با ادوات صید ازقبیل تور پرتابی و الکتروشوکر روشهای استاندارد انجام گرفت. اندازه گیری فاکتورهایی فیزیکی وشیمیایی آب تالاب با استفاده از دستگاه های دیجیتال و تیتراسیون برحسب روش استاندارد انجام گرفت . نمونه های ماهیان صید شده به آزمایشگاه انتقال و مورد بررسی اولیه و جدا سازی و زیست سنجی مورفوبیومتریک و سپس شناسایی شدند و داده ها درفرم های تعیین شده ثبت و سپس در برنامه نرم آفزاریExcel ذخیره وآنالیزگردید. این پروژه با فرض اینکه آیا احداث تله های رسوب گیردر تالاب انزلی ، موجب بهتر شدن وضعیت ذخایر شده یا تنوع و ترکیب گونه ای ماهیان تالاب انزلی در چند سال اخیر بهبود یافته و با اهدافی چون شناسایی ماهیان بومی و غیر بومی تالاب انزلی ، بررسی ترکیب ، تنوع ، فراوانی و پراکنش ماهیان اقتصادی تالاب انزلی به عنوان یکی از زیر پروژه های طرح جامع تالاب انزلی انجام گرفت .

نتایج:

نتایج حاصل از بین 6764 قطعه ماهی صید شده درتالاب انزلی ، نشان داد که ماهیان شناسایی شده متعلق به 25 گونهو 7 خانوادهاست که خانواده کپور ماهیانCYPRINIDAEبا 175/80 درصد ، خانواده گامبوزیا ماهیانPOECILIIDAE با 41/16 درصد ، خانواده اردک ماهیانESOCIDAE با 7/1 درصد و 4 خانوادهCOBITIDAE،ATHERINIDAE،MUGILIDAE وGOBIIDAEمجموعاً با 714/1 درصد، بترتیب بیشترین حضور را دربین ماهیان داشتند . بیشترین تنوعگونه ای ماهیان در جنس های در کپور ماهیان با فراوانی 15 جنس وخانواده گاوماهیان با 3 جنس و کمتری تنوع راESOCIDAE ،POECILIIDAE ،ATHERINIDAE وMUGILIDAEهر کدام با یک جنس را داشتند. کمترین فراوانی تعداد در بین گونه های ماهیان بدست آمده، متعلق به به تعداد 2 قطعه و به تعداد 3 قطعه و بیشترین تعداد فراوانی متعلق به به تعداد 1719 قطعه برابر 41/25 درصد و با 1471 قطعه برابر 75/21 درصد و با 1110 قطعه برابر 41/16 درصد بدست آمد. بالاترین نبست جنسی بین نر به ماده در گونه ماهی کاراس به نسبت 1 به 11 ودر گونه اقتصادی کپورمعمولی ، نر به ماده برابر بود با 34 به 35 در اردک ماهی نسبت جنسی 1 به 3 و در شاه کولی از تعداد 7 قطعه این نسبت 3 به 1 ، یعنی در گونه شاه کولی جنس نرها بیشتر از ماده ها می باشد . در بین ماهیان تعیین سن شده گونه ماهی کپور تالابیبا سن 10 و 13 سالو سیم پرکبا 8 سال بدست آمد. دربین ماهیان صید شده بالاترین درصد تعداد را ماهی کاراس با 42/25 درصد، تیز کولی با 75/21 و گامبوزیا با 42/16 درصد را دارند و این درحالی است که این مقدار برای زی توده کمی متفاوت تر می باشد. چنانچه ردیف اول درصد زی توده را ماهی کپور تالابی با 2/35 درصد و کاراس با 6/29 درصد بیشترین مقدار را به خود اختصاص داده و در رده های بعدی زی توده ماهیان صید شده تیزکولی 4/7 ، گامبوزیا3/7 ، اردک ماهی 2/7و کپور علفخوار2/7ردیف های بعدی را به خود اختصاص داده اند.

شاخص تنوع گونه ای در دو ایستگاه سیاه درویشان متفاوت بوده چنانچه کمینه تنوع درایستگاه پائین دست سیاه درویشان رودخانه با 14 گونه و شاخص غالبیت سیمپسون 5346/0 و شاخص تنوع گونه ای شانون وینر 1325/2بدست آمد و بیشینه تنوع در ایستگاه بالا دست سیاه درویشان با 16 گونه و شاخص غالبیت سمپسون 7211/0 و شاخص تنوع گونه ای شانون وینر 2481/2بدست آمد. همچنین کمینه تنوع درایستگاه پائین دست رودخانه پسیخان با 14 گونه و شاخص غالبیت سمپسون 5346/0 و شاخص تنوع گونه ای شانون وینر 1122/2بدست آمد و بیشینه تنوع در ایستگاه ایستگاه بالا دست با 16 گونه و شاخص غالبیت سمپسون 7717/0 و شاخص تنوع گونه ای شانون وینر 9435/1بدست آمد.

کمینه دمایتالاب انزلی در دی ماه 7/9 -8/9درجه سانتیگراد و بیشنه دمای آب در اواخر تیر و مرداد ماه بین 8/30 تا 32 درجه سانتیگراد ،کمینهpHتالاب انزلی در دی ماه 87/6 در ایستگاه سرخانکل و بیشینه آن در تیر ماه با 96/9 در ایستگاه ابکنار و ورودی شیله سر،کمینه اکسیژن محلول در دی ماه 87/6 در ایستگاه سرخانکل و بیشنه آن در تیر ماه با 96/9 در ایستگاه ابکنار و ورودی شیله سر بدست آمد .آنالیز آماری بین میانگین طول کل، طول چنگالی و وزن کل ماهیان در مناطق 5 گانه تالاب انزلی اختلاف معنی داری آماری در بین گروه ها و درون گروهی را در سطح 5% را نشان می دهد ( 05/0>P ) .

دستور العمل فنی و توصیه ترویجی:

با توجه به نتایج بدست آمده از جوامع زیستی ماهیان تالاب انزلی موارد ذیل جهت بررسی و اجراء پیشنهاد می گردد.

Øاحداث تله رسوبگیر جدا از وظیفه اصلی، یک پناهگاه اکولوژِیک برای ماهیان تالاب بوجود آورده که می تواند بقای گونه های بومی را در آینده تضمن نماید، لذا تا در حد امکان در هر کدام از بخش های چهار گانه تالاب بر حسب وسعت آنها تعدادی از این پناهگاه اکولوژیک احداث و صید در آنها ممنوع گردد .

Øانجام کار فرهنگی از جمله ساخت فیلم های آموزشی، تدوین کتابچه و توضیحات علمی حفاظت از ذخایر اکولوژیکیمنابع آبی ازجمله رودخانه و تالابها جهت درج در کتابهای درسی دانش آموزان استان گیلان .

Øجلسات ادواری با مسئولان اداری شهرستانها تا دهیاران روستا های استان گیلان جهت حفاظت از منابع آبزی بخصوص در فصول تکثیر ماهیان و همچنین پرندگان مهاجر

Øرفع موانع تکثیر طبیعی و ممنوعیت صید ماهی در فصل تکثیر و نیز به دلیل کمبود نیروهای حفاظتی از توان نیروهای ارتشی کمک گرفته شود .

Øبازسازی ذخایر گونه های در شرف انقراض تالاب انزلی از جمله لای ماهی ، سوف حاجی طرخان و اسبله به صورت دوره ای انجام گردد .

Øمعرفی سایز مناسب از گونه های ماهیان بومی اقتصادی از جمله سوف سفید، کلمه انزلی و ماهی سفید

Øمهمترین رودخانه منتهی به تالاب انزلی که ماهیان در آن مهاجرت تخمریزی دارند، شناسایی و مکانهای تکثیر طبیعی بازسازی وحفاظت شود تا تکثیر طبیعی به نحو مطلوب انجام گردد. همچنین ایجاد بستر تخمریزی جهت تکثیر طبیعی سیاه کولی، ماهی سفید فرم پائیزه و سایر ماهیان

Øهر قایق موتوری با ورود خود به تالاب انزلی، بطور متوسط حداقل یک لیتر روغن سوخت موتور دریایی وارد منبع آبی می نماید، لذا لازم است تغییری در موتورهای قایق و تبدیل اورگراف کوچک داده شود .

Øدر گذشته ماهی آمور جهت تغذیه گیاهان آبزی و نی ها تالاب انزلی وارد شده بود، نیاز است که با ارزیابی ذخایر، تعداد آمور محاسبه و جهت گنترل گیاهان آبزی هر ساله رها سازی گردد. همچنین تعداد مناسببیگ هد و فیتو فاگ نیز رها سازی گردد.

Øضرورت داردکلیه بهره برداران، صیادان، شکارچیان و اکوتوریسم وارده به تالاب شناسنامه دار گردند تا آموزش های لازم و اجرای قوانین حفاظت و بهره برداری پایداراز تالاب انجام گردد.

Øبررسی های ادواری توسط مراکز ذی صلاح تحقیقاتی در این منابع آبی استان ازجمله تالاب انزلی با کمترین خسارت و مجهزترین ادوات انجام گیرد و جلوی هر گونه نمونه برداری غیر ضروری گرفته شود.

ویژگی مناطق کاربرد توصیه ترویجی:

با توجه دستآوردهای حاصل از این بررسی می توان نسبت به معرفی ماهی به این منبع آبی اقدام گردد .همچنیندرنهایت بایستی بیان نمود که همه تالاب ها، مناطق حساس بوده و همه مسئولین به ویژه بهره برداران ، ادره کل شیلات گیلان و اداره کل محیط زیست ضمن توجه کافی به شناخت گونه های مختلف، از جمله آبزیان تالاب های استان داشته و گونه های بومی، حساس، در معرض خطر و اقتصادی را شناسایی شده راه حمایت و حفاظت نموده و با تامین اعتبارات مناسب نسبت به فراهم نمودن بسترهای تکثیر طبیعی ، مصنوعی و باز سازی ذخایر این گونه های بومی اقتصادی و در معرض خطر انقراض اقدام نمایند.

تعداد بازدید:52
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co