طرح ها و پروژه ها
عنوان پروژه:‌بررسی توان تولید سد خاکی قارختلو زنجان
توضیحات:شماره مصوب یا کد پروژه: 92133-12-73- واحد اجرا:پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی (انزلی) محل اجرا:استان گیلان نام هماهنگ کننده/ مجری: اسماعیل صادقی نژاد ماسوله سال شروع:92/1/7 سال خاتمه: 93/12/29
متن:

اهمیت، ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

پرورش آبزیان بعنوان یک فعالیت با اهمیت در تولید پروتئین کشور مطرح بوده و مهمترین هدف آن تولید گوشت سفید و بالا بردن مصرف سرانه گوشت ماهی در جامعه است. امروزه با توجه به احداث سد ها در سراسر کشور و ایجاد مناطق مستعد آبزی پروری میتوان از منابع آبهای داخلی و دریاچه های مخزنی سدها برای تولید ماهی سود برد .

در اوایل دهه 1920 دانشمندان مطالعاتی را برای استفاده در مقاصد شیلاتی از دریاچه های مخزنی سدها آغاز کردند. در طی چند سال اول احداث سدها تولید شیلاتی مطلوب بود اما پس از چند سال این مخازن بصورت صحرایی آبی با تولید کم نمایان شدند . کوششهای مدیریتی بسیاری انجام پذیرفت تا این مشکل چاره شود و از اینرو مطالعاتی در کشورهای مختلف در سراسر جهان صورت پذیرفت و نتایج آن منتشر شد. جنبه های شیلاتی دریاچه های مخزنی سدها در مناطق حاره ای آفریقا بوسیله سازمانهای بین المللی و بنگاههای ملی مورد مطالعه قرار گرفت. اثر مهم طراحی سد برای مقاصد شیلاتی ترکیبی از تغییرات میانگین سطح آب و عمق آب است. روشن است که تغییرات زیاد سطح آب از توانایی بالقوه دریاچه سدها برای تولید ماهی می کاهد. سطح دریاچه بایستی در حدی قرار بگیرد که مناسب برای تولیدات شیلاتی باشد .هدف عمده شیلاتی در دریاچه سدها تولید بیشتر آبزیان است. برای دستیابی به این هدف، مدیریت شیلاتی بایستی با در نظر گرفتن شرایط محیطی و جمعیت ماهیان اقدامات مناسب انجام گیرد .

در استان زنجان در دو دهه اخیر بیش از 30 سد خاکی کوچک و بزرگ احداث گردیده که سد خاکی قارختلو در بخش مرکزی از شهرستان ایجرود استان زنجان با حجم مخزن500000 و حجم تنظیمی آب 900000 متر مکعب که مساحت آن 6 هکتار و دارای 3500 هکتار حوزه آبریزمی باشد.لذا با توجه به سرمایه گذاری هایمناسب و قابل توجه در صنعتآبزی پروری استان زنجان، جهت بهره برداری بهینه از آب ، خاک و سرمایه های بکار رفته در عرصه صنعت آبزی پروری آن استان و به منظور آگاهی از توان تولید سدهای خاکی موجود در استان زنجان جهت ترسیم دورنمای فعالیت آبزی پروری، به پیشنهاد شیلات استان زنجان، مطالعه توان تولیدشیلاتی این سدتوسط این پژوهشکده با اهداف بررسی های کمی و کیفی فصلی پلانکتونی های دریاچه سد خاکی قارختلو،بررسی های فیزیکی و شیمیایی آب دریاچه پشت سد ،مطالعه و بررسی توان تولید و رها سازی ماهیان مناسب ( فیتو فاگ، بیگ هدو ...) به منابع آبی پشت سد ذیل انجام گرفت. درگزارش حاضر سعی شده به توانمندیهای شیلاتی در سد خاکی قارختلو با نگاهی علمی پرداخته وامید است که این کار مقدمه ای برای آغاز حرکت جهت دار و عمیق مطالعاتی در آن حوزه تلقی گردد.

نتایج:

با توجه به بررسی های بعمل آمده و نتایج گرفته شده و نیز کاهش میزان حجم و مساحت گستره آبی سد قارختلو در طی سالهای 1385 و سالهای بعد از آن ، آبزی پروری با استفاده از روشهای همچون پرورش در قفس، پرورش در محیط های محصور و یا سایر روشهای متراکم با این وضعیت دارای صرفه اقتصادی نمی باشد. ضروریست است با توجه به استانداردهای موجود و رعایت تمهیدات زیست محیطی لازم، نسبت به معرفی ماهیان مناسب پرورش به روش گسترده اقدام صورت پذیرد. با مطالعه فاکتورهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژی آب پشت دریاچه سد قارختلو، بررسی بیولوژی این ماهیان واستانداردهای زیستی آبزیانو نتایج بدست آمده از مطالعات پیشین این منبع آبی، شرایط برای رهاسازی و پرورش ماهیان گرمآبی، سردآبی و معرفی گونه های بومی منطقه با رعایت دستورات زیست محیطی در این منبع آبی مهیا می باشد. معرفی ماهیان فیتوفاگ، بیگ هد، قزل الای رنگین کمان، ماهیان بومی از جمله سس ماهی و سیاه ماهی بطوری که میزانآن جهت برآورد صید قابل برداشت 80 کیلو گرم در هکتار و توان تولید سالیانه دریاچه پشت سدبطور متوسط۴۸۴ کیلوگرم می باشد.

دستور العمل فنی و توصیه ترویجی:

با توجه به نتایج بدست آمده از دریاچهسد قارختلو موارد ذیل جهت بررسی و اجراء پیشنهاد می گردد.

1- با توجه به اینکهتعدادی از گونه های کپور ماهیان چینی (کپور معمولی، کپور علفخوار، کپور سر گنده و کپور نقره ای)، قزل آلای رنگین کمان، شاه میگوی آب شیرینو نیز تعدای از ماهیان بومی از جمله باربوس ماهیانو سیاه ماهیان در منطقه و کشور شناخته شده و دارای ارزش اقتصادی و شیلاتی می باشد و نیز با مطالعه فاکتورهای فیزیکی، شیمیایی و بیولوژی آب پشت دریاچه سد قارختلو، بررسی بیولوژی این ماهیان واستانداردهای زیستی آبزیان (جداول شماره ۳-5 و ۲- 5) و نتایج بدست آمده از مطالعات پیشین این منبع آبی، شرایط برای رهاسازی و پرورش ماهیان گرمآبی، سردآبی و معرفی گونه های بومی منطقه با رعایت دستورات زیست محیطی در این منبع آبی مهیا می باشد.

2- با توجه به میانگین تولید ماهی که از طریقمحاسبه های توان تولید که در سد قارختلو ، 80 کیلو گرم در هکتار بدست آمده است. همچنین با در نظر گرفتن ارگانیسم غذایی در این منبع آبیترکیب گونه ای پیشنهادی برای معرفی و رهاسازی ماهیان شامل 60 در صد فیتوپلانکتونخوار ، 25 درصد ماهیان علفخوار، 10 درصد ماهیان زئوپلانکتونخوار و 5 درصد آبزیانکفزیخوارمی باشد.

3- تراکم گونه ای پیشنهادی برای معرفی و رهاسازی ماهیان در واحد هکتار شامل 40 قطعه فیتوفاگ، 15 قطعه ماهیان علفخوار، 5 قطعه کپور معمولی، 10 تا 20 قطعه شاه میگوی آب شیرین، 10 تا 15 قطعه قزل آلای رنگین کمان و 5 تا 10 قطعه ماهیان بومیمی باشد.

4- وزن برداشت تقریبی ماهیان فیتوفاگ800 تا 1000گرم ، بیگ هد 800 تا 1000 گرم ، آمور 800 تا 1000 گرم و کپور معمولی 400 تا 500 گرم ، قزل الای رنگین کمان 250-200 گرم ، ماهیان بومی از جمله سس ماهی و سیاه ماهی200 تا 1000 گرم و در نهایت شاه میگوی آب شیرین به اوزان 50-100 گرم در پهنه آب قابل برداشت است.

5- با توجه به اینکه اولین رهاسازی بچه ماهیان به این منبع است ، لذا اندازه و وزنپیشنهادی برای معرفی بچه ماهیان انگشت قد برای کپور ماهیان بیش از 15 سانتی متر با متوسط وزن30 گرمبه بالا می باشد.

6- بهترین وسیله برای صید ماهیان، استفاده از تور پره، زمانی که میزان حجم آب در مخزن حداقل باشد. البته استفاده از وسایلی چون تور گوشگیر و قلاب جهت صید ورزشی نیز می تواند مفید واقع شود. زمان صید ماهیان در طی یک دوره پرورش یک ساله معمولاً در فصل پائیز بعد از مهر ماه و قبل از شروع بارندگی در استان می باشد.

7-بهترین نظام بهره برداریپرورش ماهی در این منبع آبی به صورت ترویجی در چند سال اول توسط شیلات استانو سپس واگذاری آن به بخش خصوص ( شورا اسلامی روستا و ... ) می باشد .

8- بررسی جهت پرورش ماهیان سردآبی در قفس به میزان 10- 5تندر صورت مهیا بودن شرایط از نظر میزان حجم آبی سد با رعایت تمهیدات زیست محیطی انجام گردد.

9- امکان احداث یک مزرعه کوچک پرورش ماهی در پائین دست سد با استفاده از آب خروجی ( بمیزان 10 تا 35 لیتر در ثانیه در طی4 ماه از سال در سنوات گذشتهگزارش گردیده و در سال 1385 به 6 ماه افزایش یافته بود )مورد بررسی قرار گیرد.

10- پوشش گیاهی جهت جلوگیری از فرسایش در پایین دست سد با کاشت درختان مثمر و غیر مثمر از طریق آبیاری نهر خروجی سد ایجاد گردد.

11 -جهت بررسی های دوره ای ( 5 الی 10 سال ) اطلاعات ذخیره سازی ماهیان به دریاچه پشت سد قارختلو و صید نهایی در طی هر سال به دقتثبت گردد.

ویژگی مناطق کاربرد توصیه ترویجی:

با توجه دستآوردهای حاصل از این بررسی می توان نسبت به معرفی ماهی به این منبع آبی اقدام گردد . همچنین سایر سد ها خاکی کوچک و بزرگ را جهت توسعه آبزی پروری همانند این پروژه مورد مطالعه علمی قرار داد و سپس جهت افزایش تولید و بهربرداری شیلاتی برنامه ریزی گردد .

تعداد بازدید:47
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co