طرح ها و پروژه ها
عنوان پروژه: ارزیابی خصوصیات کیفی آب برخی رودخانه¬های استان چهارمحال و بختیاری (سبزکوه، کاج، پروز، سندگان، دیناران و صمصامی) برای توسعه پرورش ماهی
توضیحات:شماره مصوب: 94122-12-42-4 واحد اجرا:مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان چ و ب محل اجرا: مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان چ و ب مجری پروژه: محسن باقری همکاران پروژه: محمدعلی طالبی، مجید فرزان، مرتضی کرمی، پرویز منصوری هزینه تمام شده¬ی پروژه: 108000000 ریال سال شروع: 1394 سال خاتمه: 1395
متن:

1-چکیده:

کیفیت آب تعداد شش رودخانه در استان چهارمحال و بختیاری برای توسعه پرورش ماهی مورد بررسی قرار گرفت. پس از تعیین ایستگاه­های نمونه­برداری، از هر ایستگاه به طور ماهانه نمونه­برداری شده و نمونه­ها در همان روز برای ارزیابی کیفیت تحت شرایط استاندارد به آزمایشگاه منتقل شد. تنها پارامترهای مهم در صنعت پرورش ماهی قزل­آلا مورد تجزیه و تحلیل و بحث قرار گرفت. در اکثر رودخانه­های تحت مطالعه نیتریت و فسفات محلول خصوصاً در ایستگاه­های آخر بسیار بالاتر از مقدار استاندارد بود. در مورد تمامی پارامترهای اندازه­گیری شده روند افزایشی از ایستگاه اول تا ایستگاه آخر وجود داشت. میزانBOD5 وCOD بجز در تعداد معدودی از ایستگاه­ها، پایین­تر از مقدار استاندارد (0001/0>p) یا در حد استاندارد بود. در رودخانه­های تحت مطالعه خصوصا در ایستگاه­های آخر مقداری مالاشیت گرین وجود داشت. مقدار مواد جامد محلول در رودخانه سندگان بالاتر از مقدار استاندارد بود (0001/0>p). سایر پارامترها در تمامی رودخانه­ها بجز در موارد استثناء پایین­تر از میزان استاندارد قرار داشت. بطور کلی در حال حاضر مزارع پرورش ماهی موجود مشکل زیست-محیطی حادی برای آب رودخانه­ها ایجاد نکرده­اند اما گسترش فعالیت­های جدید مستلزم کنترل میزان فسفات، نیتریت و مالاشیت گرین می­باشد. تعیین دقیق میزان احتیاجات غذایی و تأمین آنها در جیره به همراه احداث تصفیه خانه درمزارع می­تواند موثر باشد.

2-اهمیت، ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

آب­های سطحی در معرض بسیاری از آلاینده­ها از جمله فاضلاب­های شهری و روستایی، پساب مزارع کشاورزی و باغات، پساب کارخانه­ها ومزارع پرورش ماهی و ... قرار دارند. از آنجا که پرورش ماهی نیز مستلزم استفاده از برخی سموم، مصرف مواد خوراکی و دفع فضولات می­باشد و پساب این مراکز سبب افت کیفیت آب می­گردد و با توجه به اینکه که اکثر مزارع ایجاد شده در فواصل بسیار کوتاه از هم و بدون هر گونه سیستم تصفیه بیولوژیکی، آب­های خروجی را به رودخانه رها می­سازند، لازم است کیفیت آب رودخانه­ها مورد مطالعه قرار گیرد.

در حال حاضر آب رودخانه­های استان چهارمحال و بختیاری جهت شرب، کشاورزی، آبزی­پروری و صنعت خود استان و استان­های همجوار و غیر همجوار مورد استفاده قرار می­گیرد. با توجه به وجود چندین مزرعه پرورش ماهی در مسیر رودخانه­ها و ورود پساب این مزارع و پساب زمین­های کشاورزی به آنها به نظر می­رسد که این رودخانه­ها پتانسیل احداث مزارع جدید پرورش ماهی را نداشته باشند. در صورتی که مدیریت شیلات استان دائماً با درخواست­های مردمی جهت احداث مزارع جدید پرورش ماهی در مسیر این رودخانه­ها مواجه است. با توجه به روند روزافزون انواع بیماری­ها در جامعه انسانی که آلودگی­های آب و مواد غذایی از جمله مهمترین عوامل ایجاد کننده آنها هستند لازم است که کیفیت منابع آب مورد بررسی قرار گرفته و با استانداردهای موجود مقایسه گردد و امکان احداث مزارع جدید پرورش ماهی مورد بررسی قرار گیرد.

در این تحقیق آب شش رودخانه در استان چهارمحال و بختیاری شامل: رودخانه سبزکوه (در هفت ایستگاه)، رودخانه کاج (در هشت ایستگاه)، رودخانه پروز (در شش ایستگاه)، رودخانه سندگان (در شش ایستگاه)، رودخانه دیناران (در هفت ایستگاه) و رودخانه صمصامی (در شش ایستگاه) مورد آزمایشات کیفی قرار گرفتند (جمعاً 40 ایستگاه). تعداد و محل ایستگاه ها بر اساس تراکم مزارع پرورش ماهی، منابع آلاینده و محل­های درخواست احداث مزارع پرورش ماهی، مجتمع ها و ... انتخاب شدند. برای هر رودخانه یک ایستگاه اولیه به عنوان شاهد (قبل از هر گونه مزرعه پرورش ماهی یا ورود پساب) و یک ایستگاه انتهایی (که بعد از آن مزرعه دیگری وجود نداشته باشد) در نظر گرفته شد. از آب هر ایستگاه به طور ماهانه در طول شش ماه نمونه برداری صورت گرفت. نمونه گیری از کلیه ایستگاه های هر رودخانه در یک روز انجام شد. تعداد کل نمونه­ها از کلیه ایستگاه­ها برابر با 240 نمونه بود. آب برداشت شده در بطری­های 250 سی سی استریل ریخته شده و بلافاصله پس از قرار دادن در مقداری یخ به آزمایشگاه ارسال شدند. در آزمایشگاه موارد ذیل مورد اندازه گیری قرار گرفت:

مواد محلول آلی، فسفات محلول (ارتوفسفاتPO4)، فسفات کل، کلرید محلول،HCO3،CaCO3، قلیائیت بر اساسCO2، سختی کل وCOD از طریق تیتراسیون، نیتریت، نیترات و آمونیوم از طریق اسپکتروفتومتر، ازت کل با دستگاه کجلدال،BOD5 از طریق دستگاه سنجشBOD،TSS وTDS از روش وزنی، عناصر مس، روی، سرب، جیوه و منگنز از طریق دستگاه اتمیک ابزوربشن و سموم ارگانوفسفره و مالاشیت گرین از طریقHPLC.

داده های به دست آمده در نرم افزارEXCEL وارد شده و صحت ورود اطلاعات بررسی شد. پس از اطمینان از صحت داده های وارد شده، داده ها توسط نرم افزارSAS مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفتند. مدل آماری طرح به صورت زیر بود:

Yijklm=µ+Ri+Sj+Mk+Dl+eijklm

که در آن:

Yijkl بردار مشاهدات،µ میانگین کل مشاهدات،Ri اثرi امین رودخانه،Sj اثرj امین ایستگاه،Mk اثرk امین ماه نمونه برداری،Dl اثر دبی آب وeijklm اثرات باقی مانده می باشند.

در نهایت میانگین­های به دست آمده برای هر مورد با استانداردهای مربوطه مقایسه شده و کیفیت آب در ایستگاه های مختلف برای احداث مزارع جدید پرورش ماهی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.

3-خلاصه نتایج، مزایا و اثر بخشی پروژه:

در اکثر رودخانه­های تحت مطالعه نیتریت و فسفات محلول خصوصاً در ایستگاه­های آخر بسیار بالاتر از مقدار استاندارد بود. در مورد تمامی پارامترهای اندازه­گیری شده روند افزایشی از ایستگاه اول تا ایستگاه آخر وجود داشت. میزانBOD5 وCOD بجز در تعداد معدودی از ایستگاه­ها، پایین­تر از مقدار استاندارد یا در حد استاندارد بود. در رودخانه­های تحت مطالعه خصوصا در ایستگاه­های آخر مقداری مالاشیت گرین وجود داشت. مقدار مواد جامد محلول در رودخانه سندگان بالاتر از مقدار استاندارد بود. سایر پارامترها در تمامی رودخانه­ها بجز در موارد استثناء پایین­تر از میزان استاندارد قرار داشت.

4-دستورالعمل فنی و توصیه ترویجی و مناطق قابل توصیه ترویجی:

بطور کلی در حال حاضر مزارع پرورش ماهی موجود مشکل زیست-محیطی حادی برای آب رودخانه­ها ایجاد نکرده­اند اما گسترش فعالیت­های جدید مستلزم کنترل میزان فسفات، نیتریت و مالاشیت گرین می­باشد. تعیین دقیق میزان احتیاجات غذایی و تأمین آنها در جیره غذایی ماهی­ها به همراه احداث تصفیه خانه درمزارع می­تواند موثر باشد.

تعداد بازدید:49
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co