طرح ها و پروژه ها
عنوان پروژه: مطالعه تاثیر پارامترهای فیزیکی ، بیولوژیک و شیمیائی بر روی رشد و شکوفایی جلبکهای مضر
توضیحات:شماره مصوب: 88025 -12 -75-2 واحد اجرا: پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان محل اجرا: استان هرمزگان، آبهای ساحلی بندرعباس و جزایر هنگام و قشم نام هماهنگ کننده/ مجری مسئول/ مجری: مریم معزی سال شروع: 92/1/13(ابلاغ با تاخیر، شروع 92/2/14) سال خاتمه: 94/3/28
متن:

اهمیت، ضرورت، اهداف و روش تحقیق:

بشر در عصر کنونی فشار و تنش بی‌سابقه‌ای را بر بوم سامانه‌های آبی وارد نموده است. ورود بسیاری از گونه‌های غیر بومی و مهاجم در سطوح مختلف ریخت‌شناسی به محیط‌های جدید از جمله تغییرات مهم با منشأ انسانی است که بر زیست‌شناسی و بوم‌شناسی محیط‌های آبی تحمیل گردیده است (نصراله‌زاده‌ساروی، 1391). بیشتر اوقات آبهای دریایی، به طور مشخص سبز یا آبی هستند که ناشی از شکوفایی برخی از گونه های پلانکتونی می باشد که در آن زمان از نظر تراکم سلولی غالبیت پیدا کرده اند. این پدیده در اکثر آب‌های جهان دیده می‌شود و یک پدیده جهانی می باشد که کشند قرمز نامیده می شود و شواهد جدید نشان داده است که تعداد و شدت آن در حال افزایش است و مشکلات عدیده ای را برای صنعت صید و صیادی، آبزی پروری و همچنین بر محیط زیست محیطهای آبی و موجودات آن بوجود آورده است(Verlecar and Desai, 2004). همچنین کشند قرمزدر آب‌های خلیج فارس نیز بارها گزارش شده است (سراجی و همکاران،1392: صادقی و همکاران، 1395 ). در بررسی های بعمل آمده در ارتباط با پایش شکوفایی جلبکی عمده شکوفایی ها ناشی از شکوفایی گونه هایی مانندNitzschia sp. ،Noctiluca sp. ،Trichodesmium sp. ،Oscilatoria sp. بوده است(روحانی، 1377: سراجی و همکاران،1392:صادقی و همکاران، 1395 ).در سال‌های اخیر، وقوع شکوفایی گسترده جلبکCochlodinium polykrikoidesدر آبهای خلیج‌فارس و دریای عمان در سال‌های 1387 تا 1388 و مرگ و میر آبزیان منطقه، فعالیت صید و صیادی تا حدودی مورد تهدید قرار گرفت و بیم آن می‌رفت که مشکلات زیست محیطی و اکولوژیکی را در پی داشته باشد. در سال 1390 نیز با خنک شدن هوا، شاهد شکوفایی گونه دیگری از دینوفلاژلا تحت نامNoctiluca sp.بوده‌ایم که مناطق پراکنده‌ای از آب‌های خلیج‌فارس را فرا گرفته است. اگرچه این جلبک مستقیما تولید سم نمی‌نماید ولیکن جزء جلبک‌های مضر گروه‌بندی می‌شوند. چرا که علاوه بر تولید مقادیر بالایی از آمونیوم سمی می تواند از طریق کاهش اکسیژن و مسدود کردن آبشش باعث مرگ ومیر ماهیان در مزارع پروشی و یا دیگر آبزیان به هنگامی شکوفایی گردد(Okaichi& Nishio, 1976 ). یکی دیگر از گونه هایی کهدر آبهای ساحلی بصورت لکه ای در مناطق اطراف سواحل بندرعباس و جزایر قشم و هرمز دیده شد گونهProtoperidinium. quinquecorneبوداین گونه در منطقه خلیج فارس و دریای عمان در تاریخ 20/7/90 و30/7/92لغایت 11/9/92بصورت مقطعی و 11/6/93 در حد 11000 سلول شکوفا شد و گزارش گردید که تنها در حد جنس شناسایی گردید(صادقی و همکاران،1395).از گونه‌های دیگری که در سال‌های اخیر شکوفایی‌های را بصورت پراکنده در آب‌های خلیج‌فارس ایجاد نمود می‌توان به گونه‌هایPridinium sp. وGymnidinium sp. اشاره نمود.همانگونه که اشاره شده تعداد و گستردگی شکوفایی‌های جلبکی مضر در دنیا در حال افزایش است از اینرو در صورت شکوفایی گسترده این گروه از جلبک‌های مضر در آب‌های خلیج‌فارس و دریای عمان، دور از انتظار نخواهد بود تاصدمات جبران ناپذیری را بر ذخایر آبزیان (از طریق تولید سم، کاهش اکسیژن، تغذیه از تخم ماهی و تولیدکنندگان اولیه) و اکوسیستم آبی وارد نموده و جامعه صیادی را با مشکل جدی مواجه نماید. از این‌رو گمان می‌شود بایستی اقدامی جدی در راستای پیشگیری و یا کنترل این پدیده و همچنین راه حلی مناسبی را که کمترین آسیب را به اکوسیستم آبی و آبزیان وارد نمائید اتخاذ نمود، چراکه در غیر اینصورت عواقب ناشی از این شکوفایی می‌تواند صدمات جبران ناپذیری را بر آبزیان و اکوسیستم آبی وارد نموده و جامعه صیادی را با مشکل جدی مواجه نماید.بنابراین هدف کلی از این مطالعه کاهش اثرات مضر شکوفایی جلبکی بر سلامت عمومی، اقتصاد و اکوسیستم های ساحلی است که با اهداف ذیل بررسی می گردد:

اهداف شامل:

1- تعیین کارآمدی خاک رس و ماده منعقد کننده پلی کلرید آلومینیوم در برداشت و حذف سلول جلبکی مضر از ستون آب

2- تعیین اثر مواد شیمیایی چون پراکسید هیدروژن، پرمنگنات پتاسیم ، سولفات مس ، اسید استیک و هیپوکلرید سدیم به عنوان یک روش کنترل شیمیایی بر روی جلبک

نتایج:

1- در کنترل فیزیکی بهترین روش می تواند استفاده از دوغاب خاک رس باشد که دوز 5/0 گرم در لیتر درکوتاه مدت تا 4 ساعت کارایی بهتر داشتهو در طولانی مدت مقدار 4 و 10 گرم در لیتر حدود 99درصد کارایی داشته است که البته پس از آن همان مقدار 5/0 گرم در لیتر با حدود 50 درصد کارایی مؤثر واقع شده بود.

2- در کنترل فیزیکی برای داینوفلاژله ها بهترین روش می تواند استفاده از دوغاب خاک رس باشد که در این تحقیق برای گونهP.quinquecorne دوز 4گرم در لیتر در مدت زمان طولانی تری تا 24 ساعت کارایی بهتری داشتکه پس از آن غلظت 10 گرم در لیتر درصد کارایی مناسبتری نسبت به بقیه غلظتها داشت که البته بدلیل نداشتن اختلاف معنی دار با غلظت 4 گرم در لیتر پیشنهاد می شود با توجه به مسائل زیست محیطی از غلظت کمتر استفاده شود.

3- با توجه به در نظر گرفتن کمترین اثر زیست محیطی استفاده از خاک رس وPAC به نظر می آید بدلیل اینکه دو دوز4 و 10 گرم در لیتر خاک رس به همراه مادهPACبا تیمار 5/0 گرم در لیتر خاک رس و 1/0 میلی گرم در لیترPAC در زمان 24 ساعت (کارایی 90 درصد)اختلاف معنی داری نداشت جهت کنترل در طبیعت مناسبتر باشد.

4- در روش استفاده مواد شیمایی مختلف به عنوان روش کنترل شیمیایی بیشترین تأثیر را سه مادهپرمنگنات پتاسیم ، سولفات مس و هیپوکلرید سدیم حتی در کمترین دوز دارا بودند که باعث حذف 100 درصدی سلولهای جلبکی شدند.

دستورالعمل فنی و توصیه ترویجی:

دستاوردهای پروژه:

روشهایی کنترل فیزیکی و شیمیایی بر روی 3 گونه از دینوفلاژلا شامل گونه‌هایProtoperidiniumquinquecorne (آب ‌های ساحلی بندرعباس و قشم)،Cochlodinium polykrikoides (آب‌های ساحلی بندرعباس) وNoctiluca scintillans (آب‌های ساحلی جزیره هنگام) نشان دادکه در روش استفاده از خاک رس در صورتی که از ماده منعقد کننده ای مانند پلی کلرید آلومینیوم استفاده شود اثر پذیری آن بر روی موجود بیشتر بوده و در زمان کشند توده بیشتری از پلانکتون را رسوب می دهد. که غلظت استاندارد برای استفاده از خاک رس 5/0 گرم در لیتر و در صورت استفاده از پلی کلرید آلومینیوم 02/0 میلی گرم در لیتر برای گونه کوکلودینیوم می باشد و اما این مقدار خاک رس برای گونه پروتوپریدینیوم 4 گرم در لیتر می باشد.

همچنین در استفاده از مواد شیمیایی نیز استفاده از موادی که مرسوم می باشد مانند سولفات مس، پرمنگنات پتاسیم و هیپوکلرید سدیمکمترین میزان آن سبب حذف کامل موجود از محیط آب می شود و اما اسید استیک و پراکسید هیدروژن نیز میزان 5/0 گرم در لیتر می تواند تا 100 درصد باعث حذف موجود از محیط آب شود. اما بدلیل تأثیر آن بر محیط آب پیشنهاد می شود بیشتر برای مصارف آب شیرینکن ها و تصفیه خانه ها استفاده شود.

تعداد بازدید:125
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co