طرح ها و پروژه ها
بررسی راههای کنترل شانه دار مهاجم دریای خزر
توضیحات:حضور شانه دار Mnemiopsis leidyi در دریای خزر و گسترش آن پس ازگذشت چند سال درسراسر حوزه دریای خزر بخصوص نواحی جنوبی آثار زیادی در اکوسیستم دریای خزر همانند دریای سیاه را سبب گشت که بصورت بحران صید کیلکا ماهیان آشکار گردید.
متن:

وزارت‌ جهاد کشاورزی‌

سازمان تحقیقات و آموزش­کشاورزی

مؤسسه تحقیقات شیلات ایرانـ پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی

06 ـ 0710340000 - 80

علیرضا میرزاجانی

با همکاری‌:

سیامک باقری ـ جلیل سبک آرا ـ حجت اله­خداپرست ـ محمد ملکی شمالی ـ فرخ پرافکنده ـ شهرام قاسمی ـ حسین نگارستان

1381 ـ 1380

بررسی راههای کنترل شانه دار مهاجم

دریای خزر

استان گیلان

پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی

بخش اکولوژی منابع آبی

شماره ثبت

1056/84

چکیده

حضور شانه دارMnemiopsis leidyi در دریای خزر و گسترش آن پس ازگذشت چند سال درسراسر حوزه دریای خزر بخصوص نواحی جنوبیآثار زیادی در اکوسیستم دریای خزر همانند دریای سیاه را سبب گشت که بصورت بحران صید کیلکا ماهیان آشکار گردید. بواسطه مشکلات بوجودآمده ، مطالعات جامع شانه داران دریای خزر و راههای مقابله با آن درقالب چندین پروژه به مرحله اجرا در آمد که این گزارش بخشی ازآن مطالعات محسوب میگردد. در این نوشتار راههای مقابله بیولوژیک باشانه دار و امکان استفاده ازگونه های بومی و غیربومی مورد بررسی قرارگرفت.

برای بررسی احتمال تغذیه ماهیان بومی دریای خزر از شانه داران محتوای گوارش 653 نمونه ماهی از 7 گونه طی سالهای 83 ـ 1381 درسواحل جنوبی دریای خزر مورد بررسی قرار گرفت که درآن متغیرهای شاخص تهی بودن لوله گوارش ، طول نسبی روده ، ضریب چاقی ، شاخص شدت تغذیه، اولویت غذایی وفراوانی موجودات بلعیده شده سنجش شدند. دربخش دیگر از مطالعه ، امکان استفاده ازBeroe ovata بررسی گردید که آثار مثبت خود را بر کنترلMnemiopsisدردریای سیاه نشان داده بود. سازگاریBeroe ovata درآب دریای خزر، برآورد زمان هضم وجذب وبرآورد نرخ رشد و فعالیت تولید مثل موردبررسی قرارگرفت.
نمونه های مورد مطالعه ازدو بخش دریای سیاه ودریای مرمره ترکیه طی سالهای 1380 و 1381 به ایران حمل گردید و مطالعات در حاشیه دریای خزر انجام گرفت.

نتایج بررسیهای تغذیه ماهیان نشان داد که رژیم غذایی ماهی پوزانوک خزری وکلیکا ماهیان پلانکتون خواری بوده و از تغذیه نامناسب دردریای خزر برخوردار بوده اند. همچنین تنوع طعمه در آنها اندک بوده و به طور عمده شامل آکارتیا ازCopepoda وسیپریس بالانوس ازCirripedia بوده اند. سیاه کولی دارای رژیم غذایی نسبتا متنوع ودرمجموع گوشتخوار کفزی خواربا تغذیه متوسط بوده است. گاوماهی عمق زی بعنوان ماهی کفزی خوار باطیف غذایی متوسط شناخته شد. ماهیان نکتون خوار پورزانوک برانشی کروی و سوف معمولی از تغذیه نسبتا مطلوب برخوردار بوده اند که جعمیت آنها متاثر ازحلقه های میانی اکوسیستم می باشد.

بطورکلی ، دردستگاه گوارش هیچیک ازماهیان مورد بررسی اثری ازحضورشانه دار مهاجم وجود نداشته است، درمورد ماهیان پلانکتونخوار که تغذیه تصادفی باروش فیلتر کردن دارند، انجام مطالعات گسترده ضروری بنظر میرسد.

بررسیها نشان داد کهBeroe ovata می تواند درآب دریای خزر سازگار شود بشرط آنکه مراحل سازگاری از شوری 22 دریای سیاه ومرمره به 12 دریای خزر تدریجی باشد. نتایج این بررسیها نشان داد که همه اندازه هایB.ovata از تمامی گروههای طولیMnemiopsis تغذیه میکنند اما نمونه های بزرگترMnemiopsis درارجحیت قرارداشته و درصد بیشتری را بخود اختصاص داده­اند و بیشترین نسبتهای روزانه نیز درآنها مشاهد ه گردید. متوسط نسبتهای روزانه درآزمایشهای طولانی مدت تغذیه از 43 ـ 26 درصد وزن تر متغیر بوده و دارای دامنه
95 ـ 0 درصد وزن تر در روز بوده است. رابطه نسبت روزانه ویژه تغذیه و وزن ترBeroe از رابطه نمایی تبعیت کرده که در انواع مختلف از تراکم طعمه متفاوت میباشد و غلظت طعمه فاکتور مهم در تغذیهB. ovataبشمار میرود. متوسط فاصله زمانی بین دو هضم 298± 415 دقیقه ومیانگین زمان هضم 57± 99 دقیقه سنجش گردید.رشد نمونه ها در این آزمایشها از رابطه نمایی باضرایب رشد از 67 درصد تا 115/0 تبعیت کرده است.

نتایج کلی بررسی تولید مثل نشان دادکهB.ovata میتواند درآب دریای خزر تخم بگذارد وتخمها
می توانند تفریخ شوند اما بقا ء آنها ناچیز بوده و تلف میشوند، ازمطالعات سال 1380 در مجموع 138 تخم حاصل گردید که 7 عدد لارو تفریخ شده اما پس از 24 ساعت همگی تلف شده بودند. تولید مثل در نمونه های موجود درآب دریای سیاه نتایج بهتری را در برداشته است.

این مطالعات بعنوان اولینگام در احتمال استفاده از گونه های بومی یا غیر بومی بشمار رفته و فقط خطوط کاری آینده را مشخص میکند، لذا مطالعات گستره ای جهت معرفی گونهB.ovata به آب دریای خزر باید صورت می گیرد تا آثار آتی این معرفی در اکوسیستم دریای خزر بطوردقیق ارزیابی گردد. همچنین بررسی تغذیه ماهیان دریای خزر بویژه ماهیانی که رژیم اصلی پلانکتون خواری دارند با روشهای جدید پیرامون
نمونه های تازه ضروری میباشد.

وزارت‌ جهاد کشاورزی‌

سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی

مؤسسه تحقیقات شیلات ایرانـ پژوهشکده آبزی پروری آبهای داخلی

عنوان پروژه/ طرح ‌:بررسی راههای کنترل شانه دار مهاجم دریای خزر

شماره مصوب:06 ـ 0710340000 ـ 80

نام و نام خانوادگی نگارنده/ نگارنده گان:علیرضا میرزاجانی

نام و نام خانوادگی مجری مسئول ( اختصاص به پروژه ها و طرحهای ملی و مشترک دارد ):-

نام و نام خانوادگی مجری/ مجریان:علیرضا میرزاجانی

نام و نام خانوادگی همکاران: سیامک باقری ـ جلیل سبک آرا ـ حجت اله خداپرست ـ محمد ملکی شمالی ـ فرخ پرافکنده ـ شهرام قاسمی ـ حسین نگارستان

نام و نام خانوادگی مشاور (ان ):بهرام کیابی

محل اجرا:گیلان

تاریخ شروع:1380

مدت اجرا:یک سال

ناشر:مؤسسه تحقیقات شیلات ایران

شمارگان ( تیتراژ ): 30 نسخه

تاریخ‌ انتشار:سال 1384

حق چاپ برای مؤلف محفوظ است . نقل مطالب ، تصاویر ، جداول ، منحنی ها و نمودارها با ذکر مأخذ بلامانع است .

نویسنده:علیرضا میرزاجانی
تعداد بازدید:2315
کلیه حقوق این سایت متعلق به موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور می باشد

Designed by taJan System Co